بیابان زایی

بحث های مفصلی در مورد تعریف درست از عبارت بیابان زایی وجود دارد که هلموت گیست بیش از 100 تعریف رسمی آن را شناسایی کرده است. بیشترین تعریف پدیرفته شده تعریفی است که دیکشنری دانشگاه پرینستون ارائه کرده است که بیایان زایی را "فرآیند تبدیل زمین های حاصلخیز به بیابان که عموما به عنوان نتیجه جنگل زدایی، خشکسالی یا کشاورزی نا مناسب اتفاق می افتد" تعریف می کند.

بیابان زایی در متن کنوانسیون مبارزه با بیابان زایی " تخزیب اراضی در مناطق خشک، نیمه خشک، به دلیل عوامل مختلف مانند تغییرات اقلیمی و فعالیت های انسانی" تعریف شده است.

بیابان های معروف جهان، از طریق فرآیند های طبیعی با فواصل زمانی طولانی شکل می گیرد. در طول بیشتر این فواصل طولانی، بیابان ها افزایش یا کاهش داشته اند که مستقل از فعالیت های انسانی بوده است.

بیابان زایی یک نقش مهم در تاریخ بشر ایفا کرده است. این پدیده منجر به فروپاشی چندین امپراطوری بزرگ مانند، کارتاژ، یونان و امپراتوری رم و همچنین مهاجرت جوامع محلی شده است.

شواهد تاریخی نشان می دهد که شدیدترین و جدی ترین نابودی زمین در چند قرن پیش در مناطق خشک اتفاق افتاد که سه منطقه اصلی داشت. مدیترانه، دره بین النهرین، و لس پلاتو چین که جمعیت در آنجا متراکم بود.

مناطق خشک حدود 40 درصد از مساحت زمین را تشکیل می دهند و محل زندگی حدود دو میلیارد نفر از جمعیت جهان است. تخمین زده می شود حدود 10 درصد از مناطق خشک، قبلا از بین رفته اند. مجموع زمین هایی که بیبان زایی آن ها را تحت تاثیر قرار داده است 10 کیلومتر مربع مساحت دارد که حدود 2 درصد جمعیتی که در مناطق خشک زندگی می کندد در مناطق بیابانی شده ساکن هستند.

یکی از دلایل بیابان زایی از بین رفتن درصد زیادی از پوشش گیاهی است. این اتفاق به دلایل مختلفی از جمله خشکسالی، تغییرات آب و هوا، جنگل زدایی برای تولید سوخت یا مواد و مصالح می تواند رخ دهد. پوشش گیاهی نقش مهمی در ترکیبات خاک دارد. مطالعات نشان می دهد در بسیاری از محیط ها، نرخ فرسایش خاک و کاهش رواناب با افزایش پوشش گیاهی کاهش پیدا می کند.

نقش فناوری‌ های نوین در توسعه مدل‌ های پیش‌ بینی بلایا

بر اساس پیش‌ بینی‌های سازمان‌ ملل، تا سال ۲۰۳۰ خشکسالی و بیابان‌ زایی به میزان قابل توجهی در آسیای جنوب غربی افزایش خواهد یافت. این پیش‌ بینی به ویژه برای ایران که روی کمربند خشک اقلیمی جهان قرار دارد و میزان بارندگی سالانه آن حدود یک سوم میانگین بارندگی در دنیاست، بسیار نگران‌ کننده است. برای مدیریت این بلایا باید از فناوری‌ های روز دنیا استفاده کرد.

چرا بیابان برای مردم جاذبه ندارد؟

مدیر یک مؤسسه گردشگری خراسان شمالی می گوید: در بعضی از کشورها که طبیعت غالب در آنها بیابان و کویر است با کمترین امکانات و فقط چند خودرو و چادرهایی که در وسط کویر برافراشته‌اند منبع درآمدی ایجاد کرده‌اند که بر اقتصاد کشور تأثیر گذاشته است.

خطر بیابانی شدن ۱۰۰ میلیون هکتار از اراضی و مهار شن های روان در ۴ میلیون هکتار از عرصه های بیابانی کشور

علی رغم مهار حرکت شن های روان در چهار میلیون هکتار از عرصه های بیابانی کشور با کاشت انتخاب گونه های مناسب، اما همچنان با توجه به تغییر اقلیم، کاهش بارندگی ها، کاهش توان بیولوژیک و افزایش بهره برداری ها ۱۰۰ میلیون هکتار از اراضی کشور در معرض پدیده بیابانی شدن قرار دارد.

هشدار دبیرکل سازمان ملل متحد به کشورهای در حال توسعه در مورد بیابان‌زایی

دبیرکل سازمان ملل متحد در پیامی به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی و خشکسالی، هشدار داد: کشورهای در حال توسعه ۸ درصد از تولید ناخالص ملی خود را به دلیل گسترش زمین‌های خشک از دست می‌دهند.

پیش‌روی بیابان‌های ایران و بیابانی شدن یک چهارم سیستان و بلوچستان

امروز (۱۷ ژوئن مصادف با ۲۷ خرداد) روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی است. تخریب جنگل‌ها و مراتع از دیگر مصادیق بارز بیابان‌زایی است و متاسفانه در دو دهه گذشته از جنگل‌هایی که منبع اصلی تأمین آب مورد نیاز کشور است، غفلت شده است و شاهدیم که بهره‌برداری شدید، قطع درختان، چرای بی رویه باعث کاهش توان تولید و بازسازی جنگلها شده است که قطعاً از مصادیق روشن بیابان‌زایی به شمار می‌رود.

بیابان‌زایی پیامد تغیرات اقلیمی به فروپاشی سرزمینها ختم می شود

بیابان زایی، تخریب زمین‌ها در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که فروپاشی سرزمین را در پی دارد. این وضعیت عمدتاً به علت فعالیت‌های انسانی و تغییرات آب‌وهوایی ایجاد می‌شود. فرار جمعیت از فلات مرکز کشور در صورت تشدید خشکسالی و تغییر اقلیم در دهه های آینده دور از انتظار نیست.

بیابان زدایی در حاشیه نمکی دریاچه ارومیه و انتقال پساب برای احیای آن

اوایل دهه ۱۳۹۰ تصاویر بیابان زایی در حاشیه دریاچه ارومیه نظر بسیاری از مردم، مسوولان و حتی محققان حوزه بیابان را به خود جلب کرد؛ این تصاویر که در نگاه اول بسیار غیرواقعی به نظر می آمد و بیشتر به کویرهای مرکزی ایران یا حتی کویرهای بی آب و علف شباهت داشت، دغدغه بیابان زدایی در کمربند حاشیه دریاچه ارومیه را کلید زد. انتقال پساب به عنوان یک راهکار علمی و فاقد مشکلات زیست محیطی برای افزایش آب دریاچه ارومیه پس از تشکیل ستاد احیای این پهنه آبی در سال ۱۳۹۳، برای بهبود وضعیت دریاچه در دستور کار قرار گرفت

نگذاریم تالاب هایمان به بیابان تبدیل شوند

به گفته مسئولان ارشد وزارت نیرو در سیستان و بلوچستان در سال زراعی گذشته از ۸۲۰ میلیون مترمکعب حق آبه سالانه ایران از رودخانه هیرمند تنها ۳ میلیون مترمکعب یعنی سه دهم درصد آن وارد کشور شده است.

دلایل عمده تخریب منابع طبیعی کشور

استفاده بیش از حد از منابع طبیعی کشور سبب شده است که جنگل‌ها و مراتع به‌ویژه در مواقع خشکسالی نتوانند تجدید حیات کنند، از این رو امروزه شاهد افزایش خطر بیابانی شدن این عرصه‌ها هستیم.
1
2 3